دانش پزشكي

بي‌دنداني يكي از شايع‌ترين مشكلات دهان و دندان است كه مي‌تواند تنها يك دندان يا چندين دندان را درگير كند. بسياري از افراد تصور مي‌كنند جاي خالي يك دندان، مخصوصاً اگر در قسمت عقب دهان باشد، اهميت چنداني ندارد؛ اما واقعيت اين است كه بي‌دنداني اگر درمان نشود، به مرور زمان باعث ايجاد مشكلات جدي در دهان، فك، زيبايي چهره و حتي سلامتي كل بدن مي‌شود.

زماني كه دندان از دست مي‌رود، استخوان فك در آن ناحيه تحريك نمي‌شود و شروع به تحليل رفتن مي‌كند. اين تحليل استخوان مي‌تواند باعث تغيير فرم چهره، افتادگي صورت و ايجاد چين‌وچروك زودرس شود. علاوه بر اين، دندان‌هاي كناري به سمت فضاي خالي حركت مي‌كنند و نظم دندان‌ها به هم مي‌ريزد؛ در نتيجه مشكلاتي مانند كج شدن دندان‌ها، گير غذايي، پوسيدگي و بيماري لثه تشديد مي‌شود.

بي‌دنداني همچنين عملكرد جويدن را مختل مي‌كند و فرد براي خوردن غذاهاي سفت يا فيبردار با مشكل روبه‌رو مي‌شود. همين موضوع مي‌تواند باعث مشكلات گوارشي و سوءهاضمه شود. از طرفي خالي بودن دندان، روي نحوه صحبت كردن و تلفظ برخي حروف نيز تأثير مي‌گذارد و اعتمادبه‌نفس فرد را كاهش مي‌دهد.

ايمپلنت دندان چيست؟

ايمپلنت دندان يك پايه‌ تيتانيومي يا زيركونيومي است كه به‌جاي ريشه‌ي دندان از دست‌رفته داخل استخوان فك قرار داده مي‌شود. بعد از مدتي، استخوان فك با اين پايه جوش مي‌خورد و يك تكيه‌گاه محكم براي قرار دادن تاج دندان (روكش) ايجاد مي‌كند. هدف از ايمپلنت اين است كه دقيقاً جاي خالي دندان را مثل دندان طبيعي پر كند؛ طوري كه ظاهر، حس و عملكردش شبيه دندان واقعي باشد.

چرا بايد ايمپلنت دندان انجام دهيم؟

از دست دادن يك يا چند دندان تنها مسئله ظاهري نيست؛ بي‌دنداني مي‌تواند مشكلات جدي براي دهان، فك و حتي سلامت عمومي ايجاد كند. ايمپلنت دندان به عنوان جايگزين طبيعي و دائمي دندان‌هاي از دست رفته، مزاياي زيادي دارد. در ادامه دلايل اصلي نياز به ايمپلنت را بررسي مي‌كنيم:

۱. حفظ استخوان فك و جلوگيري از تحليل آن

زماني كه دندان كشيده مي‌شود يا مي‌افتد، استخوان فك در آن ناحيه تحريك نمي‌شود و شروع به تحليل رفتن مي‌كند. اين موضوع باعث كاهش ارتفاع و حجم استخوان فك شده و به مرور زمان فرم صورت تغيير مي‌كند. ايمپلنت با جايگزين كردن ريشه دندان، تحريك استخوان را حفظ كرده و از تحليل جلوگيري مي‌كند.

۲. جلوگيري از حركت دندان‌هاي كناري

دندان‌هاي اطراف جاي خالي دندان، به سمت فضاي خالي حركت مي‌كنند و نظم دندان‌ها به هم مي‌ريزد. اين موضوع باعث ايجاد مشكلاتي مثل كج شدن دندان‌ها، گير غذايي، پوسيدگي و بيماري‌هاي لثه مي‌شود. ايمپلنت با پر كردن جاي خالي، ثبات دندان‌ها را حفظ مي‌كند.

۳. بهبود عملكرد جويدن و هضم غذا

بي‌دنداني باعث مي‌شود جويدن غذا دشوار شود، مخصوصاً غذاهاي سفت يا فيبردار. اين موضوع مي‌تواند مشكلات گوارشي و سوءهاضمه ايجاد كند. ايمپلنت دندان امكان جويدن راحت و صحيح را فراهم مي‌كند و سلامت معده و روده را حمايت مي‌كند.

۴. حفظ زيبايي و اعتماد به نفس

جاي خالي دندان مي‌تواند باعث افتادگي لب‌ها، تغيير فرم صورت و پيرتر نشان دادن چهره شود. ايمپلنت دندان ظاهر طبيعي و لبخند زيبا را بازمي‌گرداند و اعتماد به نفس فرد را افزايش مي‌دهد.

۵. بهبود تلفظ و صحبت كردن

نداشتن دندان، به خصوص دندان‌هاي جلو، مي‌تواند بر صحبت كردن و تلفظ صحيح حروف تأثير بگذارد. ايمپلنت كمك مي‌كند تا گفتار طبيعي حفظ شود.

۶. دوام و طول عمر بالا

ايمپلنت برخلاف دندان مصنوعي متحرك، يك درمان دائمي و ثابت است كه نياز به تعويض مكرر ندارد و طول عمر آن با مراقبت مناسب بسيار بالاست.

بهترين سن براي ايمپلنت دندان

ايمپلنت دندان يك روش دائمي براي جايگزيني دندان‌هاي از دست رفته است، اما زمان مناسب براي كاشت ايمپلنت بسته به سن و رشد فك فرد متفاوت است.

۱. نوجوانان و سن رشد فك

ايمپلنت دندان قبل از تكميل رشد استخوان فك توصيه نمي‌شود.

معمولاً رشد فك در دختران حدود ۱۶ سالگي و در پسران حدود ۱۸ سالگي كامل مي‌شود.

اگر ايمپلنت زودتر گذاشته شود، با رشد فك، موقعيت دندان تغيير مي‌كند و نياز به اصلاح پيدا مي‌كند.

بنابراين بهترين سن براي نوجوانان، بعد از اتمام رشد فك است.

۲. بزرگسالان

براي بزرگسالان، ايمپلنت مي‌تواند در هر سني انجام شود، حتي تا سنين بالاتر، به شرطي كه سلامت كافي استخوان فك و لثه وجود داشته باشد.

افراد سالمند نيز مي‌توانند ايمپلنت انجام دهند، اما ممكن است نياز به پيوند استخوان يا درمان‌هاي جانبي داشته باشند تا پايه ايمپلنت محكم شود.

۳. عوامل مؤثر روي انتخاب زمان ايمپلنت

سلامت عمومي: بيماري‌هايي مثل ديابت كنترل نشده يا مشكلات قلبي مي‌تواند بر موفقيت ايمپلنت تأثير بگذارد.

سلامت دهان و دندان: وجود عفونت يا بيماري لثه بايد قبل از ايمپلنت درمان شود.

كيفيت و تراكم استخوان: براي كاشت پايه ايمپلنت نياز به استخوان كافي و سالم است.

چقدر زمان ميبرد تا ايمپلنت انجام شود ؟

ايمپلنت دندان يك روش درماني دائمي است كه جايگزين ريشه و تاج دندان از دست رفته مي‌شود. انجام ايمپلنت يك فرايند مرحله‌به‌مرحله است كه هر مرحله اهميت خاص خود را دارد تا نتيجه نهايي طبيعي، محكم و بادوام باشد.

ابتدا دندانپزشك يك معاينه كامل انجام مي‌دهد و وضعيت دندان‌ها، لثه و استخوان فك را بررسي مي‌كند. براي برنامه‌ريزي دقيق، معمولاً عكس‌هاي راديوگرافي و اسكن سه‌بعدي (CBCT) از فك گرفته مي‌شود تا ميزان تراكم استخوان و موقعيت دقيق كاشت ايمپلنت مشخص شود. همچنين سلامت عمومي بيمار بررسي مي‌شود، زيرا بيماري‌هاي زمينه‌اي مانند ديابت كنترل نشده يا مشكلات قلبي مي‌توانند موفقيت درمان را تحت تأثير قرار دهند.

پس از ارزيابي كامل، برنامه درماني مشخص مي‌شود. دندانپزشك نوع ايمپلنت، جنس آن، نوع روكش و زمان‌بندي مراحل را تعيين مي‌كند. اگر استخوان فك كافي نباشد، ممكن است نياز به پيوند استخوان يا ساير اقدامات تقويتي باشد تا پايه ايمپلنت محكم قرار گيرد.

مرحله بعدي جراحي كاشت ايمپلنت است. با استفاده از بي‌حسي موضعي يا آرام‌بخشي سبك، پايه ايمپلنت كه معمولاً از جنس تيتانيوم يا زيركونيا است، داخل استخوان فك قرار داده مي‌شود. در صورت نياز، هم‌زمان پيوند استخوان انجام مي‌شود. پس از جراحي، بخيه زده شده و بيمار وارد مرحله جوش خوردن استخوان مي‌شود كه به آن «اُسيو‌اينٹيگريشن» گفته مي‌شود. در اين مرحله پايه ايمپلنت با استخوان فك جوش مي‌خورد و يك پايه محكم براي دندان ايجاد مي‌كند. اين فرايند معمولاً بين دو تا چهار ماه طول مي‌كشد و رعايت بهداشت دهان در اين مدت بسيار حياتي است.

بعد از جوش خوردن كامل پايه، قطعه‌اي به نام اباتمنت روي پايه نصب مي‌شود. اباتمنت تكيه‌گاهي است براي روكش دندان و لثه اطراف آن شكل مي‌گيرد تا آماده قرارگيري تاج شود. سپس قالب‌گيري دقيق از دندان‌ها و اباتمنت انجام مي‌شود و روكش دندان ساخته مي‌شود. جنس روكش معمولاً سراميك يا زيركونيا است تا هم رنگ و هم شكل طبيعي دندان‌هاي ديگر را داشته باشد.

در نهايت، تاج دندان روي اباتمنت ثابت مي‌شود و دندان ايمپلنت شده آماده استفاده است. در اين مرحله بيمار مي‌تواند بدون نگراني از جويدن، صحبت كردن و لبخند زدن لذت ببرد، زيرا ظاهر و عملكرد دندان كاملاً طبيعي است.

مراقبت بعد از ايمپلنت نيز اهميت زيادي دارد. رعايت بهداشت دهان با مسواك نرم و نخ دندان، پرهيز از غذاهاي سفت در روزهاي اول و مراجعه منظم به دندانپزشك براي بررسي سلامت ايمپلنت و لثه، تضمين‌كننده طول عمر ايمپلنت است. با رعايت اين نكات، ايمپلنت مي‌تواند ۱۵ تا ۲۰ سال يا حتي بيشتر دوام بياورد و به عنوان يك جايگزين دائمي و طبيعي براي دندان از دست رفته عمل كند.

بيشتر بخوانيد:

ارتودنسي دندان چيست؟ راهنماي جامع درمان، انواع، مراحل و هزينه ارتودنسي

جراحي زيبايي گوش (اتوپلاستي) چيست؟

جراحي بيني

مراقبت‌هاي بعد از ايمپلنت دندان

بعد از انجام ايمپلنت دندان، مراقبت صحيح و رعايت نكات بهداشتي نقش بسيار مهمي در موفقيت درمان و دوام دندان جديد دارد. ايمپلنت يك پايه دائمي در استخوان فك است و اگر مراقبت‌هاي بعد از جراحي انجام نشود، ممكن است با مشكلاتي مانند عفونت، تحليل استخوان يا لق شدن ايمپلنت مواجه شويم.

پس از پايان جراحي، معمولاً ناحيه كاشت دندان كمي متورم و حساس مي‌شود و ممكن است درد خفيفي تجربه كنيد. اين وضعيت طبيعي است و با استفاده از داروهاي مسكن تجويزي توسط دندانپزشك، كمپرس سرد و استراحت كافي كنترل مي‌شود. همچنين بهتر است در روزهاي اول از غذاهاي نرم و ولرم استفاده كنيد و از جويدن با محل ايمپلنت خودداري كنيد تا فشار اضافي به پايه وارد نشود.

رعايت بهداشت دهان بعد از ايمپلنت بسيار حياتي است. دندانپزشك معمولاً مسواك نرم و دهانشويه ضدعفوني‌كننده را توصيه مي‌كند. مسواك زدن بايد با دقت و آرام انجام شود تا لثه‌هاي اطراف ايمپلنت تحريك نشوند. استفاده از نخ دندان و شستشو با دهانشويه بدون الكل نيز به جلوگيري از تجمع پلاك و عفونت كمك مي‌كند.

سيگار كشيدن، مصرف مشروبات الكلي و مواد مخدر در روزهاي بعد از ايمپلنت به شدت توصيه نمي‌شود، زيرا اين موارد مي‌توانند روند جوش خوردن استخوان را كند كرده و احتمال شكست ايمپلنت را افزايش دهند.

در طول دوره بهبود، لازم است به صورت منظم به دندانپزشك مراجعه كنيد تا وضعيت لثه، ايمپلنت و تاج دندان بررسي شود. دندانپزشك مي‌تواند مشكلات احتمالي را به موقع تشخيص دهد و از بروز عوارض جدي جلوگيري كند.

با رعايت اين مراقبت‌ها، ايمپلنت دندان مي‌تواند ۱۵ تا ۲۰ سال يا بيشتر دوام داشته باشد و شما از داشتن دندان دائمي، طبيعي و سالم لذت ببريد. در نهايت، رعايت بهداشت دهان و انجام مراجعات دوره‌اي به دندانپزشك، كليد موفقيت طولاني‌مدت ايمپلنت است.

ايمپلنت‌ها چه فرقي با هم دارند؟

ايمپلنت دندان به طور كلي يك پايه تيتانيومي يا زيركونيومي است كه داخل استخوان فك كاشته مي‌شود و جايگزين ريشه دندان مي‌شود، اما انواع مختلفي دارد كه از نظر جنس، شكل، روش كاشت و كاربرد متفاوت‌اند. اين تفاوت‌ها روي ظاهر، دوام، قيمت و مدت زمان درمان تأثير مي‌گذارند.

۱. تفاوت از نظر جنس ايمپلنت

ايمپلنت تيتانيومي: رايج‌ترين نوع ايمپلنت است و بيشترين ميزان جوش خوردن با استخوان (اُسيو اينتگريشن) را دارد. تيتانيوم كاملاً با بدن سازگار است و مقاومت بسيار بالايي دارد.

ايمپلنت زيركونيا (سراميكي): ظاهر سفيد و زيبايي بيشتري دارد و براي افرادي كه به ظاهر دندان حساس هستند يا تمايل دارند فلز در دهانشان نباشد، مناسب است. اين نوع ايمپلنت گران‌تر است و معمولاً در موارد خاص استفاده مي‌شود.

۲. تفاوت از نظر شكل و طراحي پايه

ايمپلنت‌ها ممكن است از نظر قطر، طول و شكل پيچيده يا ساده متفاوت باشند. برخي ايمپلنت‌ها كوتاه و قطر كم دارند و مناسب نواحي با استخوان محدود هستند، در حالي كه برخي ديگر بلند و ضخيم‌اند و براي فك‌هاي قوي و نواحي خلفي مناسب‌اند. طراحي سطح ايمپلنت نيز روي سرعت جوش خوردن با استخوان تأثير دارد؛ ايمپلنت‌هاي با سطح زبر و متخلخل معمولاً جوش خوردن بهتري دارند.

۳. تفاوت از نظر روش كاشت

ايمپلنت استاندارد (معمولي): بعد از كشيدن دندان، بايد چند ماه صبر كنيد تا استخوان فك آماده شود و سپس ايمپلنت كاشته مي‌شود.

ايمپلنت فوري: همزمان با كشيدن دندان، پايه ايمپلنت كاشته مي‌شود. اين روش زمان درمان را كوتاه مي‌كند اما شرايط استخوان بايد بسيار مناسب باشد.

ايمپلنت ديجيتال: با كمك اسكن سه‌بعدي و هدايت كامپيوتري، ايمپلنت دقيقاً در محل مناسب قرار مي‌گيرد و دقت و زيبايي را افزايش مي‌دهد.

۴. تفاوت از نظر كاربرد و تعداد دندان‌ها

ايمپلنت تك دندان: براي جايگزيني يك دندان از دست رفته.

ايمپلنت چند دندان يا بريج ايمپلنتي: وقتي چند دندان از دست رفته و فاصله بين آنها كم است، چند ايمپلنت با هم كار گذاشته مي‌شود.

ايمپلنت كامل فك (All-on-4 يا All-on-6): براي افرادي كه تمام دندان‌هاي فك بالا يا پايين را از دست داده‌اند، چند پايه ايمپلنت در نقاط استراتژيك كاشته مي‌شود و همه دندان‌ها روي آنها ثابت مي‌شوند.